Yatak Yarası (Bası Yarası): Nasıl Önlenir, Evde Bakımı Nasıl Yapılır?

Uzun süre yatağa ya da tekerlekli sandalyeye bağlı kalan hastalarda, vücudun bazı bölgelerine sürekli baskı uygulanır. Bu baskı o bölgedeki kan dolaşımını azaltır ve cilt zamanla zarar görür. Ortaya çıkan yaraya bası yarası ya da halk arasındaki adıyla yatak yarası denir. İyi haber şu: yatak yaraları büyük ölçüde önlenebilir. Bu yazı, evde yaşlı ya da yatağa bağlı bir yakınına bakan aileler için hazırlandı.

Yatak yarası en sık nerede görülür?

Kemiklerin cilde yakın olduğu bölgeler risk altındadır:

• Kuyruk sokumu ve kalça kemikleri,
• Topuklar ve ayak bilekleri,
• Dirsekler ve kürek kemikleri,
• Başın arkası, kulak kepçeleri (yan yatan hastalarda).

İlk belirtiler nelerdir?

• Basınç kalktıktan sonra geçmeyen kızarıklık,
• Ciltte ısınma, sertleşme ya da tersine yumuşama,
• Hastanın o bölgede ağrı ya da yanma tarif etmesi,
• Ciltte su toplanması ya da yüzeysel açılma.

Bu belirtileri fark ettiğinizde o bölgeye baskıyı hemen kaldırın ve durumu hekiminizle ya da hemşirenizle paylaşın. Erken dönemde yakalanan yaralar çok daha kolay iyileşir.

Yatak yarasını önlemek için

1. Pozisyon değişimi

• Yatan hastanın pozisyonu genel olarak en az 2 saatte bir değiştirilmelidir. Süreyi hastanın durumuna göre hekim ya da hemşire belirler.
• Sırt üstü, sağ yan ve sol yan arasında dönüşümlü pozisyon verilir.
• Topukların yatağa değmemesi için baldır altına yastık konulabilir.
• Hastayı yatakta sürükleyerek değil, kaldırarak hareket ettirin. Sürtünme cildi zedeler.

2. Cilt bakımı

• Cildi her gün, özellikle risk bölgelerini kontrol edin.
• Cildi temiz ve kuru tutun. İdrar ya da dışkı kaçırma varsa bezi geciktirmeden değiştirin.
• Cildi ovarak değil, hafifçe tamponlayarak kurulayın.
• Kızarık bölgelere masaj yapmayın.

3. Beslenme ve sıvı

• Yeterli protein ve sıvı alımı cildin direncini artırır.
• Hastanın beslenmesi yetersizse hekiminize danışın.

4. Destek ürünleri

• Basınç azaltıcı (havalı) yatak ve minder riski azaltmaya yardımcı olur.
• Ancak bu ürünler pozisyon değişiminin yerini tutmaz.

Yatak yarası oluştuysa

• Yaranın bakımı, evresine göre hekim ya da hemşire tarafından planlanmalıdır.
• Pansuman sıklığı ve kullanılacak örtü yaranın durumuna göre seçilir.
• Yaraya hekim önermediği krem, pudra ya da evde hazırlanan karışımlar sürülmemelidir.
• Yara bölgesine baskı tamamen kaldırılmalıdır.

Hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?

• Yaranın derinleşmesi ya da büyümesi,
• Kötü kokulu, bulanık akıntı,
• Çevresinde yayılan kızarıklık, ısınma,
• Yarada siyahlaşan doku,
• Ateş ve hastanın genel durumunda bozulma.

Ateşle birlikte bilinç bulanıklığı, hızlı nefes alma, çok hızlı nabız ciddi bir enfeksiyonun (sepsis) işareti olabilir. Bu durumda hemen 112’yi arayın.

Sağlık personelimiz Gaziantep’te yatağa bağlı hastaların evine gelerek evde pansuman ve yara bakımı yapar. Her ziyarette hasta yakınlarına pozisyon değişimi ve cilt kontrolü hakkında pratik bilgiler de veriyoruz.